Mladić, cezasını çektiği Lahey’deki Birleşmiş Milletler gözaltı merkezinde yaşamını yitirdi. Ölüm haberi Sırp medyasının ardından bir BM yetkilisi tarafından da doğrulandı.

Bosna Savaşı'nın en önemli askeri aktörlerinden biri olan Mladić, Bosnalı Sırp güçlerinin komutanı olarak 1992-1995 yılları arasındaki savaşta görev yaptı.

Mladić, Temmuz 1995’te Srebrenitsa’da 8 binden fazla Boşnak erkek ve erkek çocuğunun öldürüldüğü soykırımdaki rolü nedeniyle suçlu bulunmuştu.

Ömür boyu hapis cezasına çarptırılmıştı

Yıllarca firari olarak yaşayan Mladić, 2011 yılında Sırbistan’da yakalandı ve yargılanmak üzere Lahey’e gönderildi.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, 2017 yılında Mladić’i soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından mahkûm ederek ömür boyu hapis cezasına çarptırdı.

Mladić’in karara yaptığı itiraz 2021 yılında reddedildi ve ömür boyu hapis cezası kesinleşti.

Son dönemde sağlık durumunun ağırlaştığı belirtilen Mladić’in insani gerekçelerle serbest bırakılması için yapılan başvurular da reddedilmişti.

Duran, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde ortaya konulan yaklaşımın merkezinde, Suriye’nin geleceğine yalnızca Suriye halkının iradesinin yön vermesi gerektiği anlayışının bulunduğunu ifade etti.

Gelinen aşamada SDG’nin feshedilmesini önemli bir gelişme olarak değerlendiren Duran, devlet otoritesinin ülke genelinde güçlendirilmesi ve farklı toplumsal kesimlerin ortak bir siyasi zeminde buluşturulmasının önemine dikkat çekti.

Suriye yönetiminin kapsayıcılığı esas alan adımlarını sürdürmesinin kalıcı istikrar açısından büyük önem taşıdığını kaydetti.

“Terörsüz Türkiye ve Terörsüz Bölge vizyonu”

Türkiye’nin “Terörsüz Türkiye” ve “Terörsüz Bölge” vizyonunun söz konusu yaklaşımın bölgesel ölçekteki karşılığı olduğunu belirten Duran, etnik, mezhepsel ve toplumsal farklılıkların çatışma aracına dönüştürülmediği bir bölgesel düzenin önemini vurguladı.

Terör örgütlerinin etkisinden arındırılmış, sınırların ve egemenlik haklarının korunduğu bir bölge hedeflediklerini ifade eden Duran, “Çünkü bölgenin bütün halkları için gerçek güvence; ayrışmada ve dışarıdan dayatılan projelerde değil, ortak gelecekte, huzurda ve istikrardadır” dedi.

Duran, Türkiye’nin Suriye’nin yeniden ayağa kalkmasını ve Suriye halkının bütün unsurlarıyla barış ve refah içerisinde yaşamasını desteklemeyi sürdüreceğini kaydetti.

Saat 08.32 itibarıyla Amerikan Doları 48,10 TL’den alınırken, 48,12 TL’den satılıyor.

Euro’nun alış fiyatı 56,14 TL, satış fiyatı ise 56,19 TL olarak kaydedildi.

İngiliz Sterlini ise 65,63 TL’den alınıp 65,67 TL’den satılıyor.

Brent petrol vadeli kontratları yüzde 2 düşüşle varil başına 86,80 dolara inerken, ABD ham petrolü (WTI) yüzde 1,8 değer kaybederek 80,87 dolara geriledi. Her iki gösterge de salı günü yüzde 3’ün üzerinde düşüş kaydetmişti.

İran ve Umman, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatlarının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin yönetilmesine ilişkin görüşmeler yürütüyor.

İki ülke salı günü, boğazdan geçiş için “geçici ortak bir seyir koridoru” oluşturulmasını ele aldıklarını ve bölgenin mayınlardan temizlenmesi konusunda anlaşmaya vardıklarını duyurdu.

Fujitomi Securities analisti Mitsuru Muraishi, İran-Umman görüşmelerinde ilerleme sağlanabileceğine yönelik beklentilerin satışları tetiklediğini belirtti. Muraishi, devam eden belirsizliğin düşük fiyatlardan alımları desteklediğini ve petrol fiyatlarının bir süre daha belirli bir bant içerisinde hareket edebileceğini ifade etti.

Bununla birlikte Hürmüz Boğazı girişinde bir petrol tankerinin kimliği belirsiz bir cisimle vurularak devre dışı bırakılması, bölgedeki risklerin tamamen sona ermediğini ortaya koydu.

ABD’de ise Amerikan Petrol Enstitüsü (API) verilerine göre ham petrol stokları, 21 Ağustos’ta sona eren haftada 4,2 milyon varil arttı. Piyasa beklentisi yaklaşık 600 bin varillik artış yönündeydi.Enerji Bilgi İdaresi’nin (EIA) resmi petrol stok verilerinin bugün açıklanması bekleniyor.

Piyasaların odağında ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz politikasına ilişkin yeni sinyaller verebilecek ABD enflasyon verisi ile Fed Başkanı Kevin Warsh’ın Jackson Hole’da yapacağı konuşma bulunuyor.

Spot altının ons fiyatı önemli bir değişim göstermeyerek 4.652,39 dolarda kaldı. Altın, ABD Hazinesi’nin uzun vadeli tahvillere yönelik geri alım programını artıracağını duyurmasının ardından geçen hafta başlayan yükselişini sürdürerek salı günü mayıs ortasından bu yana en yüksek seviyesine ulaşmıştı.

ABD altın vadeli işlemleri ise yüzde 0,3 yükselerek 4.709,20 dolara çıktı.

Yatırımcılar bugün Fed’in tercih ettiği enflasyon göstergesi olan temmuz ayı Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksini takip edecek. Fed Başkanı Warsh’ın cuma günü Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu’nda gerçekleştireceği konuşma da piyasaların gündeminde olacak.

Analistler, enflasyonun beklentilerin altında gerçekleşmesi ve Warsh’ın güvercin veya dengeli mesajlar vermesinin altın fiyatlarını destekleyebileceğini belirtiyor. Böyle bir görünümün reel faizlerin düşeceği beklentisini güçlendirerek faiz getirisi olmayan altına yönelik talebi artırabileceği değerlendiriliyor.

ABD’de son dönemde açıklanan istihdam verilerindeki zayıflama ve tüketici enflasyonunun beklentiler doğrultusunda gerçekleşmesi, eylül ayında faiz artışı beklentilerini sınırladı. CME FedWatch verilerine göre piyasalar, Fed’in gelecek ay faizleri sabit tutma ihtimalini yüzde 63,6 olarak fiyatlıyor.

Jeopolitik gelişmeler de değerli metal piyasalarının seyrinde etkili olmayı sürdürüyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nın yönetimine ilişkin Umman ile görüşmeleri yeniden başlattığını açıklaması, petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu.

Diğer değerli metallerde spot gümüş yüzde 0,7 artışla 69,09 dolara, platin yüzde 0,6 yükselişle 1.869,22 dolara ve paladyum yüzde 1,4 artışla 1.345,30 dolara çıktı.

Atina'nın aldığı önlemler kapsamında Patriot sisteminin Girit'e transfer edilerek bölgedeki hava savunma kapasitesinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Yunanistan'ın Güney Kıbrıs'ta bulunan F-16 savaş uçaklarının ise adada kalmasını beklediği belirtildi.

Yunan ve Rum tesislerine yönelik olası tehditlerin de Atina tarafından yakından takip edildiği bildirildi.

Yunanistan'ın bölgedeki güvenlik gelişmeleri ve muhtemel tehditler konusunda ABD ve İsrail ile temas halinde olduğu kaydedildi.

Amerikan Doları 48,07 TL, Euro 56,20 TL, İngiliz Sterlini ise 65,65 TL seviyesinde işlem görüyor.

Saat 08.25 itibarıyla Amerikan Doları'nın alış fiyatı 48,06 TL, satış fiyatı ise 48,08 TL olarak kaydedildi.

Euro 56,18 TL'den alınırken 56,22 TL'den satılıyor.

İngiliz Sterlini'nin alış fiyatı 65,62 TL, satış fiyatı ise 65,68 TL seviyesinde bulunuyor.

Piyasalar bu hafta açıklanacak ABD enflasyon verilerine ve Fed Başkanı Kevin Warsh'ın Jackson Hole toplantısında vereceği mesajlara odaklandı.

Spot altın yüzde 0,8 değer kazanarak ons başına 4.641,27 dolara yükseldi ve 15 Mayıs'tan bu yana en yüksek seviyesini gördü. Geçen hafta yüzde 5'in üzerinde yükselen altındaki pozitif seyir yeni haftanın ilk gününde de devam etti.

ABD altın vadeli kontratları da yüzde 0,4 artışla 4.697,70 dolar seviyesine çıktı.

Zayıf dolar altını destekledi

Dolar, ABD Hazinesi'nin uzun vadeli tahvil geri alımlarını artıracağını açıklamasının ardından birkaç ayın en düşük seviyelerine yakın seyretti.

Doların değer kaybetmesi, dolar üzerinden fiyatlanan altını diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından daha cazip hale getirerek değerli metale destek sağladı.

Piyasaların gözü ABD enflasyon verilerinde

Yatırımcılar bu hafta açıklanacak temmuz ayı Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksini yakından takip edecek. Fed Başkanı Kevin Warsh'ın Jackson Hole toplantısındaki konuşması da piyasaların odağında olacak.

Açıklanacak verilerin ve Warsh'ın vereceği mesajların, Fed'in gelecek dönemde izleyeceği faiz politikasına ilişkin beklentiler üzerinde etkili olması bekleniyor.

Analistler, Warsh'ın para politikasında temkinli ve esnekliğe açık bir yaklaşım ortaya koymasının altındaki yükselişi destekleyebileceğini değerlendiriyor.

Jeopolitik gelişmeler de takip ediliyor

Piyasalarda jeopolitik gelişmeler de yakından izleniyor. ABD'nin İran'ın ticaret ortaklarını hedef alacak yeni yaptırımlar açıklamaya hazırlandığı belirtilirken, petrol fiyatları olası açıklama öncesinde yatırımcıların kâr realizasyonuna yönelmesiyle geriledi.

Diğer değerli metallerde ise spot gümüş 68,98 dolar, platin 1.878,88 dolar ve paladyum 1.350 dolar seviyesinde yatay seyretti.

Türkiye’nin ev sahipliğinde, kamu kurumları ile özel kuruluşların desteğiyle gerçekleştirilen organizasyona KKTC’nin davet edilmediği bildirildi.

İstanbul Üniversitesi Cemil Bilsel Konferans Salonu’nda düzenlenen madalya töreni, Uluslararası Coğrafya Birliği tarafından Türk Coğrafya Kurumu’nun ev sahipliğinde gerçekleştirilen organizasyonun son etkinliği oldu. Olimpiyata 50 ülkeden genç coğrafyacılar katıldı.

Bir hafta süren yarışmada öğrenciler yazılı sınav, multimedya testi ve saha çalışmasından oluşan etaplarda yarıştı. Türkiye ekibinin de gümüş madalya kazandığı organizasyonda Güney Kıbrıs’tan öğrenciler de iki madalya aldı.

“KIBRIS CUMHURİYETİ” ANONSUYLA SAHNEYE ÇIKTILAR

Madalya takdimi sırasında Güney Kıbrıs’tan öğrenciler için “Kıbrıs Cumhuriyeti” anonsu yapıldı. Öğrencilerden biri madalya töreni sırasında Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin kullandığı bayrağı açtı.

Türkiye’nin resmi olarak tanımadığı Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin organizasyonda bu şekilde yer almasına karşın, KKTC’nin etkinliğe davet edilmediği belirtildi.

Organizasyonun Türkiye’nin ev sahipliğinde, kamu kurumları ve özel kuruluşların desteğiyle gerçekleştirilmesi nedeniyle yaşanan durumun Türkiye’nin Kıbrıs politikasına ilişkin tartışma yarattığı kaydedildi.

GÜNEY KIBRIS DAVET EDİLDİ, KKTC YER ALMADI

Uluslararası Coğrafya Olimpiyatı’na farklı ülkelerden gençlerin katıldığı belirtilirken, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nden öğrencilerin yarışmaya dahil edilmesine rağmen KKTC’den herhangi bir ekibin organizasyonda yer almadığı bildirildi.

Yaşanan durumun, Türkiye’de düzenlenen uluslararası organizasyonlarda Kıbrıs Türk tarafının temsil edilmesi ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin hangi statüyle yer alacağı konusundaki hassasiyetleri yeniden gündeme getirdiği ifade edildi.

Şeybani, resmi ziyaret için bulunduğu Pakistan'da yerel basına açıklamalarda bulundu.

Pakistan basınına göre, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması hakkındaki soru üzerine Şeybani, Suriye'nin bu konuda çalıştığını belirterek, "Bu ittifaka katılıp katılmamaya yönelik henüz bir karar vermedik" ifadesini kullandı.

Bu konudaki kararlarını ilerleyen zamanlarda vereceklerini söyleyen Şeybani, Türkiye'yi "Suriye'nin yeniden inşasında kilit bir ortak" olarak nitelendirdi.

Şeybani, iki ülke arasındaki 1000 kilometreden uzun sınıra ve tarihi bağlara da işaret etti.

İRAN'A MESAJ

Şeybani, İran ile herhangi bir temasa ilişkin ise bu ülkenin her şeyden önce Suriye halkına yaptıklarını kabullenmesi gerektiğini dile getirdi.

ABD ile İran arasındaki diyalog sürecinde Pakistan'ın rolünden övgüyle bahseden Şeybani, İslamabad'ın halihazırda Suriye ile İran arasında herhangi bir arabuluculuk teklifi getirmediğini söyledi.

SURİYE, PAKİSTAN'DAKİ DİPLOMATİK TEMSİLİYETİNİ "BÜYÜKELÇİ" SEVİYESİNE ÇIKARACAK

Şeybani, Pakistan'a yaptığı ziyareti "başarılı" olarak değerlendirerek, Pakistan ve Suriye'nin bakanlar arası ortak komisyonu yeniden kurma, doğrudan uçuşların sürmesi, bir iş konseyi kurulması ve yatırım forumu düzenlenmesi konularında mutabık kaldığını aktardı.

Her iki tarafın da görüşlerinin aynı olduğunu ve ikili ilişkileri en üst seviyeye taşımak istediklerini vurgulayan Şeybani, Suriye'nin Pakistan'daki diplomatik varlığını büyükelçi seviyesine çıkaracağını ifade etti.

PAKİSTAN-AFGANİSTAN GERİLİMİ

Pakistan ile Afganistan arasında yaşanan gerilime ilişkin Şeybani, her iki tarafa da anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesi çağrısında bulundu.

Şeybani, "Afganistan'a, kendi topraklarından komşu ülkelere, özellikle de Pakistan'a yönelik hiçbir tehdide veya terör saldırısına izin vermemesi çağrısında bulunuyoruz" diye konuştu.

SURİYE-İSRAİL İLİŞKİLERİ

İsrail konusunda herhangi bir stratejik anlaşmayı tartışmak için henüz "çok erken" olduğunu belirten Şeybani, Suriye'nin ilk önceliğinin İsrail saldırılarının durması olduğunu vurguladı.

Şeybani, "Suriye egemen bir devlettir" diyerek, İsrail'in Şam'ın ittifaklarını veya ortaklıklarını dikte etmemesi gerektiğinin altını çizdi.

Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani, ülkesinin yeni dış politikasının yeniden yapılanma, ekonomik iş birliği ve bölgesel ve uluslararası ortaklarla daha güçlü ilişkiler kurmaya odaklandığını sözlerine ekledi.

Güçlü bir doğal iklim olayı olan El Nino, küresel sıcaklıkları artırarak aşırı hava olayları riskini yükseltiyor.

İnsan kaynaklı iklim değişikliğinin etkileriyle birleştiğinde Met Office, bu durumun 2027 yılını büyük olasılıkla rekor düzeydeki en sıcak yıl yapacağını bildiriyor.

Dünya genelindeki hava modellerinin halihazırda etkilendiğine dair kanıtlar artıyor.

Hindistan’da muson yağmurlarının ortalamanın altında kalması ve Atlas Okyanusu’ndaki kasırga hareketliliğinin baskılanması bu etkiler arasında gösteriliyor.

El Nino, İngiltere’yi de daha yağışlı ve fırtınalı bir sonbahar riskiyle karşı karşıya bırakabilir.

İngiltere Meteoroloji Ofisi Uzun Vadeli Tahminler Başkanı Profesör Adam Scaife, “Bunun emsalsiz bir olay olduğunu açıkça belirtmeliyiz” değerlendirmesini yaptı.

Scaife, “Tahminlerimizde daha önce hiç bu kadar yoğun bir El Nino sinyali görmemiştim” ifadelerini kullandı.

El Nino nedir?

El Nino, yaklaşık iki ila yedi yılda bir meydana gelen ve ortalama bir yıl süren doğal bir hava modelidir.

Pasifik Okyanusu boyunca doğudan batıya doğru esen alize rüzgarları zayıflayabilir, hatta yön değiştirebilir. Bu durum sıcak suyun doğuya doğru yayılmasına imkan tanır.

Okyanustan atmosfere ısı salınmasıyla birlikte küresel sıcaklıklar yükselir ve yağış modelleri kayar.

Bilim insanları, Pasifik’in kritik bir bölgesindeki deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın 0,5 derece veya daha fazla üzerine çıkmasıyla El Nino ilan eder.

Mevcut ölçümler, sıcaklıkların normalin 2 dereceden fazla üzerinde olduğunu gösteriyor.

Met Office’in son tahminleri, El Nino’nun bu yılın ilerleyen dönemlerinde zirve noktasına yaklaşmasıyla sıcaklık sapmalarının 3 dereceyi aşabileceğine işaret ediyor.

Bu durum, kayıtların tutulmaya başlandığı 1950 yılından bu yana görülmemiş bir seviye anlamına gelirken, muhtemelen 19. yüzyıldan bu yana yaşanan en güçlü olaya karşılık geliyor.

Okyanusun daha derin kısımlarındaki yüksek sıcaklıklar, bazı bölgelerde 100 metre derinlikte normalin yaklaşık 8 derece üzerinde seyrederken, El Nino’yu güçlendiren bir sıcak su deposu işlevi görebilir.

ABD merkezli araştırma grubu Berkeley Earth’ten iklim bilimci Dr. Zeke Hausfather, “Bu olay gelişmeye devam ederken önümüzde katedilecek uzun aylar var. Bu durum, rekor kıracak bir olayla karşı karşıya olduğumuz yönündeki güvenimizi artıran nedenlerden biridir” açıklamasını yaptı.

Bazı iklim grupları Met Office’in tahmininden daha güçlü, hatta ortalamanın 4 derece üzerinde bir seyir öngörüyor.

Hausfather, bunun gerçekleşmesi halinde “Geçmişe dönük kesin bir şey söylemek imkansız olsa da bunun son 500 hatta 1000 yılın en güçlü El Niño olayı olabileceğini söylemek ihtimal dışı değildir” ifadelerini kullandı.

Küresel hava etkileri

Isının okyanus genelindeki dağılımında yaşanan değişim ile atmosferdeki rüzgar modellerindeki kaymalar, tüm dünyada hava durumu üzerinde geniş çaplı etkilere yol açabiliyor.

Hiçbir El Nino olayı bir diğeriyle tamamen aynı değildir ve hava modelleri üzerindeki etkiler farklılık gösterebilir. Ancak etkilerin şimdiden hissedilmeye başladığına dair veriler bulunuyor.

Örneğin, El Nino yıllarında Güney Asya’da yaz muson yağmurları azalabiliyor. 2026 yılındaki yağışlar da şu ana kadar normalin oldukça altında seyrediyor.

Karayipler ve tropikal Atlas Okyanusu’ndaki rüzgar modellerindeki değişimler ise kasırga hareketliliğini azaltabiliyor.

Bu sezonda şu ana kadar sadece üç adlandırılmış fırtına meydana geldi.

Tropikal Pasifik’e yakın bölgelerde El Nino’nun etkisi derin hissedilebiliyor. Avustralya’da kuraklık ve orman yangınları riski artarken; Peru, Ekvador ve ABD’nin güneyinde sel tehdidi yükseliyor.

2027 “büyük olasılıkla” en sıcak yıl olacak

El Nino olayları sırasında okyanustan atmosfere önemli miktarda ısı salınıyor.

Met Office iklim bilimcisi Dr. Nick Dunstone, bu durumun küresel ortalama sıcaklıkta bir artışa yol açabileceğini ifade ediyor.

Dunstone, “Bu nedenle 2027 yılının, rekor düzeydeki en sıcak yıl olan 2024’ün yerini alması çok muhtemeldir” dedi.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü ayın başlarında yaptığı uyarıda, El Nino’nun risk altındaki ülkelerde “tensel düzeyde milyonlarca insanı” kriz seviyesinde gıda güvensizliğiyle karşı karşıya bırakabileceğini duyurmuştu.

KKTC'de bu sabah saat 08.34 itibarıyla 47,85 TL’den alınan dolar, 48,15 TL’den satılıyor. 55,85 TL’den alınan euronun satış fiyatı ise 56,30 TL olarak kaydedildi.

Sterlinin alış fiyatı 65,20 TL, satış fiyatı ise 65,70 TL olarak gerçekleşiyor.

Brent petrol 93,82 dolar, ABD ham petrolü (WTI) ise 86,78 dolar seviyesinde işlem gördü. Son beş işlem gününde Brent yüzde 7'den, WTI ise yüzde 8'den fazla yükseldi. Her iki gösterge de 24 Temmuz'dan bu yana en yüksek seviyelerine çıktı.

Petrol fiyatlarındaki yükselişte, savaşın uzamasıyla Suudi Arabistan, Irak, BAE ve Kuveyt gibi önemli üreticilerden arzın kısıtlanabileceğine yönelik endişeler etkili oluyor. Daha önce sağlanan ateşkes bu hafta sona ererken, taraflar yeniden müzakerelere başlamadı.

Trump'ın İran'a destek veren ülkelere yönelik "benzeri görülmemiş ölçekte ekonomik savaş ve izolasyon" tehdidi de gerilimi artırdı. BAE'nin İran ile tüm finansal ve ekonomik işlemleri askıya alması da dikkat çekti.

Savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiği ciddi şekilde gerilerken, Çarşamba günü boğazdan yalnızca 9 gemi geçti. Savaş öncesinde dünya petrol tüketiminin yaklaşık beşte biri bu güzergâhtan taşınıyordu.

Trump, Truth Social hesabından tamamen büyük harflerle yaptığı paylaşımda, “bir ülkeye karşı bugüne kadar yürütülen en ezici ekonomik operasyonu” başlattığını belirtti. Trump, paylaşımında uygulanacak yaptırımlara ilişkin ayrıntı vermezken, hedef alınacak ülkelerin isimlerini de açıklamadı.

Açıklama, ABD ve İsrail’in şubat ayı sonunda başlattığı çatışmalarda İran ile sağlanan 60 günlük ateşkes sürecinin pazartesi günü sona ermesinin ardından geldi. Ateşkes sürecinin tamamlanmasına rağmen diplomatik veya askeri bir çözüm yoluna girilemedi.

Trump’ın açıklamaları, nisan ayında Tahran ile iş yapan yabancı banka ve şirketleri yaptırım kapsamına almak amacıyla başlatılan “Ekonomik Öfke Operasyonu” adlı baskı kampanyasının genişletileceğine işaret ediyor.

Trump, çarşamba akşamı yaptığı paylaşımda, İran’ın ABD ile anlaşmaya varmayı başaramadığını ifade ederek ülkeye karşı “ekonomik D-Günü” başlattığını duyurdu.

Finans kuruluşlarının, işletmelerin, havalimanlarının veya kamu kurumlarının İran’a herhangi bir şekilde can damarı olmasına izin veren ülkelerin “devasa ekonomik yaptırımlarla” karşı karşıya kalacağını belirten Trump, yaptırımların kapsamına ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

Trump ayrıca petrol kaçakçılığı, takas hatları, nakit transferleri, döviz büroları, gemi sicilleri ve paravan şirketler dahil tüm faaliyetlerin derhal durdurulması gerektiğini belirterek ilgili tarafları uyardı.

Paylaşımında Çin’in ismini doğrudan kullanmayan Trump’ın açıklamaları, İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda bulunan Çin’deki işletmeleri de gündeme getirdi.

Savaşın başlamasından bu yana Washington, ağırlıklı olarak Çin’in doğusundaki Shandong eyaletinde bulunan ve “demlik” olarak adlandırılan bağımsız özel petrol rafinerilerine çok sayıda yaptırım uyguladı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de geçtiğimiz hafta ABD’nin yakın zamanda İran’a dünyada benzeri görülmemiş bir ekonomik tecrit uygulayacağını açıklamıştı.

ABD Hazine Bakanlığı ve Pentagon, nisan ayında “Ekonomik Öfke Operasyonu”nu duyurmuştu. Operasyonla yaptırımlar uygulanması ve yabancı uluslararası kuruluşların İran ile iş yapmasının engellenmesi yoluyla ülkenin gelir kaynaklarının çökertilmesi amaçlanıyordu. Operasyon ayrıca İran’dan gerçekleştirilen ihracatı durdurmayı amaçlayan bir deniz ablukasını da içeriyordu.

Hafta başında ise Trump’ın Fox News muhabirine verdiği telefon röportajında, ABD’nin müttefiki Umman’ı kendi yönetiminin İran ile gerçekleştirdiği görüşmelere “engel olması” durumunda bombalamakla tehdit ettiği bildirilmişti.

ABD ve Umman, küresel ekonomi açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden trafiğe açılması amacıyla Tahran ile ayrı ayrı müzakereler yürütüyor.

Çatışmalar, Hürmüz Boğazı’ndaki nakliye trafiğini ciddi şekilde aksatırken küresel enerji fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Dünyadaki ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor.

Kasım ayında gerçekleştirilecek ABD ara seçimleri öncesinde Trump, savaşın Amerikalı tüketiciler üzerinde oluşturduğu mali yük nedeniyle baskı altında bulunuyor.

Fileleftheros ve diğer gazetelerin aktardığı makalede, İran’ın saldırılarını Güney Kıbrıs ve Bulgaristan gibi Güney Avrupa ülkelerine genişletme ihtimalinden söz edildi.

Makalede, Bulgaristan’ın ABD’nin askeri üs kurmasına izin verdiği, Güney Kıbrıs’ta ise İngiliz üslerinin bulunduğu belirtilerek, İran’ın söz konusu hedeflere saldırabileceği iddiası ortaya atıldı.

Fileleftheros gazetesi, Rum hükümet kaynaklarının Güney Kıbrıs’ın diplomasiye odaklandığı ve bir istikrar merkezi olduğu yönündeki görüşlerini aktardı.

Financial Times’ta yer alan iddiaları değerlendiren bir Rum hükümet kaynağı, Güney Kıbrıs’ın kimseyi tehdit etmediğini savundu. Kaynak, İran ile açık diplomasi kanalına sahip olduklarını ve bu kanallar aracılığıyla gerçek durumu karşı tarafa ilettiklerini vurguladı.

Aynı kaynak, Rum hükümetinin önleyici tedbirler aldığını da belirterek, bu tedbirler kapsamında 4 Yunan F16’sı ile “Nikiforos Fokas” fırkateyninin adada bulunduğunu ifade etti.

ABD Hazine Bakanlığı, ülkenin toplam borç miktarına ilişkin 18 Ağustos tarihli verileri açıkladı.

Verilere göre, kamunun elinde bulunan borç miktarı 32 trilyon 265 milyar doların üzerine çıkarken, hükümet içi borçların tutarı 7 trilyon 781 milyar dolara ulaştı.

Bu rakamlarla birlikte ABD'nin toplam kamu borcu 40 trilyon 47 milyar dolar olarak hesaplandı.

ABD'nin kamu borcu 2022 yılının başında 30 trilyon dolar seviyesini aşmıştı. Böylece ülkenin kamu borcunda 5 yıldan kısa bir süre içerisinde 10 trilyon dolarlık artış yaşandı.

Borçtaki yükselişte pandemi döneminde uygulanan teşvik paketleri, yükselen faiz maliyetleri ve vergi indirimleri gibi faktörler etkili oldu.

ABD'nin kamu borcu bu yılın başında 38,4 trilyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

ABD Hazinesi’nin uzun vadeli tahvillere yönelik likidite desteğini artıracağını duyurması, ABD tahvil getirileri ile doların gerilemesine neden olurken altın fiyatlarını destekledi.

Spot altın 4.512,19 dolar/ons seviyesinde yatay seyrederken, gün içerisinde 4.525,79 dolara kadar çıkarak 2 Haziran’dan bu yana en yüksek seviyesini gördü. Altın, Çarşamba günü yüzde 4’ün üzerinde değer kazanmıştı.

Aralık vadeli ABD altın kontratı da yüzde 0,6 yükselerek 4.569,80 dolara ulaştı.

ABD Hazinesi’nin uzun vadeli tahvil geri alımlarında sağlanan likidite desteğini iki katına çıkaracağını açıklamasının ardından uzun vadeli tahvil getirileri geriledi.

Doların zayıf seyrini sürdürmesi de dolar üzerinden fiyatlanan altını, diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından daha cazip hale getirdi.

ABD’nin toplam borcu ilk kez 40 trilyon dolar seviyesini aşarken, yükselen sosyal harcamalar ve faiz maliyetleri bütçe açığı ile mali kriz konusundaki endişeleri artırıyor.

Fed’in son toplantısına ilişkin tutanaklar ise enflasyonun yüzde 2 hedefine gerilememesi durumunda bazı yetkililerin faiz artırımına hazır olduğunu ortaya koydu. Piyasalarda, Fed’in Eylül ayında faizi sabit tutma ihtimali yüzde 67,3, faiz artırma ihtimali ise yüzde 32,7 olarak fiyatlanıyor.

Diğer değerli metallerde ise gümüş yüzde 0,2 yükselişle 67,06 dolara, paladyum yüzde 0,3 artışla 1.339,05 dolara çıktı. Platin yüzde 0,4 değer kaybederek 1.816,78 dolar seviyesine geriledi.

Yeni fiyatlara göre, 95 oktan benzinin litre fiyatı 64,12 TL’den 68,12 TL’ye yükselirken, 98 oktan benzinin litre fiyatı da 65,12 TL’den 69,12 TL’ye çıktı.

Euro Diesel’in litre fiyatı 63 TL’den 67 TL’ye yükseltildi.

Gazyağının litre fiyatında ise değişikliğe gidilmedi ve 71,43 TL olarak kaldı.

Serbest piyasada Amerikan Doları 47,94 TL, Euro 56,11 TL, İngiliz Sterlini ise 65,41 TL seviyesinde işlem görüyor.

Saat 07.55 itibarıyla Doların alış fiyatı 47,93 TL, satış fiyatı ise 47,96 TL olarak kaydedildi.

Euro 56,08 TL’den alınırken 56,14 TL’den satılıyor. İngiliz Sterlini’nin alış fiyatı 65,38 TL, satış fiyatı ise 65,43 TL seviyesinde bulunuyor.

Rum basınında yer alan haberlere göre Maniatis, Türkiye ile KKTC arasında hayata geçirilmesi planlanan deniz altı elektrik bağlantısı projesini soru önergesiyle Avrupa Komisyonu’nun gündemine taşıdı.

Maniatis, söz konusu projenin Kıbrıs Cumhuriyeti’nin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ileri sürerek, projenin yapımında yer alacak gerçek ve tüzel kişilere yaptırım uygulanmasını talep etti.

Kallas: Yaptırım yetkisi AB Konseyi’nde

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Avrupa Komisyonu’nun konuyla ilgili gelişmeleri takip ettiğini ancak yaptırım uygulama yetkisinin bulunmadığını belirtti.

Kallas, yaptırımlara ilişkin karar alma yetkisinin AB Konseyi’nde bulunduğunu ve böyle bir kararın alınabilmesi için üye ülkelerin oybirliğinin gerektiğini hatırlattı.

Türk makamlarıyla gerçekleştirilen temaslara da değinen Kallas, görüşmelerde AB üyesi devletlerin egemenlik haklarına saygı gösterilmesi konusunun birçok kez gündeme getirildiğini kaydetti.

Türkiye’nin AB açısından önemine dikkat çekildi

Haberde ayrıca konunun Brüksel’in Ankara ile ilişkilerini daha geniş bir çerçevede yönetme yaklaşımıyla bağlantılı olduğu değerlendirmesine yer verildi.

Türkiye’nin özellikle göç ve güvenlik gibi konularda Avrupa Birliği açısından önemli bir ortak olmayı sürdürdüğü belirtilirken, bu durumun Ankara ile yeni ve ciddi bir gerilime yol açabilecek adımlar konusunda AB’nin hareket alanını sınırlandırdığı değerlendirmesi aktarıldı.