6 Şubat 2023'te merkez üssü Kahramanmaraş olan depremlerde 53 bin 537 kişi yaşamını yitirdi, 37'si çocuk olmak üzere en az 140 kişinin cenazesine ulaşılamadı. Depremden sonra açılan davalar, Türkiye'de adaletin ne ölçüde sağlandığı tartışmasını başlattı.

Adalet Bakanlığının 1 Kasım 2025 tarihli verilerine göre, depremden etkilenen 11 ilde 2 bin 380 kişi hakkında ceza soruşturması açıldı. Bu davalarda 148'i tutuklu, 60'ı hükümlü olmak üzere toplam 208 kişi cezaevinde bulunuyor. Hâlen 837 soruşturma devam ediyor.

Depremin yol açtığı yıkım nedeniyle idare aleyhinde 116 bin 696 dava açıldı. 83 bin 321 davada karar verildi. Bu kararlardan 26 bin 493'ü istinafa taşındı. Bunların da 19 bin 592'si karara bağlandı. İdari yargıda 40 bin 270 derdest dosya bulunuyor.

Hangi deprem davasından ne ceza çıktı?
Depremin ardından 2 bin 591 ceza davası açıldı. Bu davalarda 986 sanık hakkında adli kontrol kararı var. Toplu ölümlerin yaşandığı Hatay'da Rönesans Rezidans, Adıyaman'da İsias Otel, Kahramanmaraş'ta Ebrar Sitesi gibi simge deprem davaları görüldü.

Depremin merkez üssü Kahramanmaraş'ta 22 bloklu Ebrar Sitesi'nin 18 bloğunun yıkılması sonucunda bin 480 kişi hayatını kaybetti. Bu nedenle yıkılan her blok için ayrı ayrı davalar açıldı. Davaların çoğunda bir numaralı sanık sitenin kurucusu Tevfik Tepebaşı oldu. 115 kişinin hayatını kaybettiği Ebrar Sitesi B Blok davasında Tepebaşı ve sanık Atilla Öz, "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan 18'er yıl 8'er ay hapis cezasına çarptırıldı. İstinaf bu kararları onadı.

72 kişinin öldüğü H Blok davasında Tepebaşı ve Öz, 14'er yıl 5'er ay 10'ar gün hapis cezası aldı. Ebrar Sitesi Selam Apartmanı'nda 83 kişinin ölümünden dolayı statik proje müellifi Sıtkı Okumuş ve statik fenne mesul Ercan Gök, 15'er yıl 6'şar ay 20'şer gün hapis cezalarına çarptırıldı.

Palmiye Sitesi davası
Üç bloğun yıkılması sonucu 152 kişinin öldüğü Palmiye Sitesi davasında müteahhit Ali Babaoğlu, 21 yıl 9 ay hapis cezası aldı. AKP Kahramanmaraş İl Başkan Yardımcısı Eray Ersoy'un babası müteahhit Hacı Mehmet Ersoy ise 18 yıl 8 ay hapis cezasına çarptırıldı. Ersoy tahliye edildikten sonra kaçtı.

Hacı Ömer Tarhan Apartmanı
Kahramanmaraş'ta yıkılan bir diğer bina Hacı Ömer Tarhan Apartmanı oldu. 70 kişi hayatını kaybetti. Tevfik Tepebaşı ve Atilla Öz'e 14'er yıl 5'er ay 10'ar gün hapis cezası verildi. 130 kişinin öldüğü Çuhadar Sitesi'nin yıkımına ilişkin davada statik proje müellifi Sıtkı Okumuş 15 yıl 6 ay 24 gün hapis cezasına çarptırıldı.

48 kişinin öldüğü Melike Hanım Apartmanı davasında Sıtkı Okumuş, 12 yıl 2 ay 20 gün hapis cezası aldı. 14 kişinin hayatını kaybettiği Arıkan Otel davasında yapı sahibi Adnan Arıkan'a 9 yıl 5 ay 10 gün, statik proje müellifi Osman Polat Yalçın'a 7 yıl 9 ay 10 gün hapis cezası verildi.

Hatay'daki deprem davaları
Depremde en ağır yıkım Hatay'da yaşandı ve 24 bin kişi hayatını kaybetti, 5 bin 696 bina yıkıldı. Antakya'da Cemil Çapar Apartmanı’nın yıkılması sonucu 51 kişi hayatını kaybetti. Cemil Çapar Apartmanı davasında, müteahhitler Mehmet Özkan ve Yusuf Özkan ile teknik sorumlular 17 yıl 6'şar ay hapis cezası aldı.

Hatay'da depremde yıkılan Atilla Eren Apartmanı (219 ölü), Rönesans Rezidans (269 ölü), Güçlü Bahçe Sitesi (47 ölü), İlke Apartmanı (53 ölü), Emlakbank 1. Etap Konutları (169 ölü) ve 600 Evler Sitesi (en az 526 ölü) binalara ilişkin açılan davalar ise hâlen sürüyor.

47 kişinin öldüğü Ilgım Apartmanı davasında ise müteahhit ve yapı denetim görevlilerinin yargılaması devam ederken, Hatay Cumhuriyet Başsavcılığı, bilirkişi raporunda ihmalini tespit ettiği kamu görevlileri hakkında soruşturma izni istedi. Ilgım Apartmanı'nda yakınlarını kaybeden Avukat Duygu İnegöllü, bir yıldır soruşturma izni verilmediğini belirterek, "Bir yıl oldu, hiçbir ilerleme yok. Ne bekleniyor? Anlamakta zorlanıyorum. Sürekli ağlamak istiyorum. Başka bir hissim yok. Adalet yok. Yas hakkımız yok" dedi.

Adıyaman Grand İsias Hotel davası
72 kişinin hayatını kaybettiği Grand İ­sias Hotel çöküşüne ilişkin davada otel sahibi Ahmet Bozkurt 18 yıl 5 ay 7 gün, oğlu Mehmet Fatih Bozkurt 17 yıl 4 ay 28 gün ve mimar Erdem Yılmaz 18 yıl 5 ay 7 gün hapis cezası aldı; iki sanık 8 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırıldı. Kamu görevlileri hakkında açılan davada ise dönemin Adıyaman Belediyesi İmar Müdürü Mehmet Salih Alkayış, Ruhsat Büro Şefi Bilal Balcı ve eski Belediye Başkan Yardımcısı Osman Bulut'u, 10'ar yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Kahramanmaraş'ta bir binanın enkazı önünde bekleyen kişilerKahramanmaraş'ta bir binanın enkazı önünde bekleyen kişiler
Depremlerden sonra açılan davaların yüzlercesi devam ediyorFotoğraf: OZAN KOSE/AFP
Zümrüt Apartmanı davası
Zümrüt Apartmanı'nda 37 kişi yaşamını yitirdi. Bu davada müteahhitler Bilal Karakuş ve Yavuz Karakuş'a 17 yıl 14 ay 20 gün, statik fenni mesul Sedat Gökay Harıkcı'ya ise 13 yıl 10 ay 20 gün hapis cezası verildi. Ayrıca belediye kamu görevlileri hakkında soruşturma yürütülüyor.

Kanarya Apartmanı davası
6 Şubat depremlerinde Adıyaman'da Kanarya Apartmanı'nın A ve B bloklarının yıkılması sonucu 36 kişi yaşamını yitirdi. Mahkeme, fenni mesul ve proje müellifi Halil Bağcı'ya, "bilinçli taksir" suçundan 15 yıl, kooperatif üyesi Şemsettin Gürsoy'a ise "basit taksir" suçundan 11 yıl 3 ay hapis cezası verdi.

Gaziantep deprem davaları
Gaziantep'te ise şu ana kadar en az altı davada karar çıktı.

38 kişinin yaşamını yitirdiği Emek Apartmanı davasında eski AKP'li Nurdağı Belediye Başkanı ve müteahhit Ökkeş Kavak'a 16 yıl 3 ay hapis cezası verildi.

134 kişinin can verdiği Ayşe-Mehmet Polat Sitesi davasında, müteahhit ve fenni mesul Mehmet Ertan Akay'a 21 yıl 9 ay, mimari proje müellifi Altan Bayhan'a ise 12 yıl hapis cezası verildi; "iyi hâl" indirimi uygulanmadı.

Yunus Kaya Apartmanı davasında, 67 kişinin ölümüne ilişkin müteahhit, eski Nurdağı Belediye Meclis Üyesi Yunus Kaya, 13 yıl 9 ay hapis cezası aldı. Aynı müteahhit, 40 can kaybının yaşandığı Yaşam Konutları davasında ise 12 yıl hapis cezasına çaptırıldı.

25 kişinin öldüğü Pamukkale Sitesi davasında, müteahhit ve statik proje müellifi hakkında 19 yıl 6 ay ve 16 yıl 3 ay hapis cezaları verildi; dosya Yargıtay aşamasında.

30 kişinin can verdiği Güven Apartmanı davasında müteahhit Mesut Akar ve diğer sanıklara 8 yıl 10 ay 20 gün hapis cezası verilirken, bazı sanıkların adli kontrolle tahliyesine karar verildi.

Emre Apartmanı'nda 49 kişi yaşamını yitirdi. Bu davada, müteahhit Ali Emre'ye 19 yıl 6 ay hapis cezası verildi, diğer sanıkların cezaları ise indirimlerle 16 yıla kadar düştü ve bazıları adli kontrolle tahliye edildi.

Mesut Hançer, enkaz yığını üzerinde hayatını kaybeden 15 yaşındaki kızı Irmak'ın elini tutuyorMesut Hançer, enkaz yığını üzerinde hayatını kaybeden 15 yaşındaki kızı Irmak'ın elini tutuyor
Kahramanmaraş'ta enkaz altında hayatını kaybeden 15 yaşındaki kızı Irmak'ın elini tutan Mesut Hançer'in bu görüntüsü depremin sembol fotoğraflarından biri olmuştuFotoğraf: ADEM ALTAN/AFP/Getty Images
Malatya deprem davaları
Malatya'da 6 Şubat 2023 depreminde yıkılan Trend Garden Rezidans'ta 31 kişi hayatını kaybetti; müteahhit Bahattin Doğan ve statik proje müellifi Bülent Yeroğlu 12 yıl 5'er ay, rezidans sahipleri Engin Aslan ile Sefa Gülfırat ise 17 yıl 5'er ay hapis cezası aldı.

8 kişinin can verdiği Güner Sitesi davasında, müteahhitler Erdal Ertuğrul ve Mehmet Emin Güneş ile statik proje müellifi Halil İbrahim Şireci 12 yıl 6 ay, dört belediye başkanı ise 8 yıl 10'ar ay hapis cezası aldı.

Balanlı Apartmanı'nda 26 kişi yaşamını yitirdi; kamu görevlilerinin de arasında olduğu 8 sanık 7 yıl 9 ay ile 13 yıl 9 ay arasında hapis cezasına çarptırıldı, statik proje müellifi Bülent Yeroğlu tutuklandı.

Palmiye Sitesi'nde 5 kişinin hayatını kaybettiği davada, müteahhit Hayri Canpolat, statik proje müellifi Mehmet Gündüz ve fenni mesul Murat Anıl Bozdağ 6 yıl 8'er ay, BİM yetkilileri ile belediye görevlilerine ise 4 yıl 5 ay 10'ar gün hapis cezası verildi.

Ersel 2 Apartmanı'nda 10 kişinin ölümüne sebep olan dönemin belediye görevlileri Mustafa Bingöl, Ahmet Özer ve Yaşar Köksal, "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan 8 yıl 10 ay 20 gün hapis cezasına çarptırıldı.

Adana deprem davaları
Adana'da Zeray Apartmanı'nda 56 kişinin öldüğü yıkıma ilişkin mahkeme, kooperatif kurucusu Ali Şevik, inşaat mühendisi Mustafa Çampınarı, inşaat mühendisi Hüseyin Özü ve mimar Ayça Katlav'a 22 yıl 6 ay, dönemin Seyhan Belediyesi İmar Müdürleri Alim Erdoğan, Fevzi Fikret Ünal ve Sevda Örün'e 7 yıl 6 şar ay hapis cezası verdi.

63 kişiye mezar olan Tutar Apartmanı davasında, tutuklu 3 sanık, "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan 15'er yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Deprem davalarında olası kastla ölüme neden olma suçundan karar çıkan tek dava ise Alpargün Apartmanı davası oldu. 96 kişiye mezar olan Alpargün Apartmanı'nın yıkılmasıyla ilgili davada müteahhit Hasan Alpargün, "olası kastla birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan 62 kez müebbet ve 865 yıl hapis cezasına çarptırıldı. İstinaf, suçun "bilinçli taksir" olacağı gerekçesiyle kararı bozdu ancak mahkeme direnerek, aynı cezayı çarptırdı.

Osmaniye'de Bilge Sitesi davası
105 kişinin yaşamını yitirdiği Osmaniye Bilge Sitesi davasında, eski MHP'li Osmaniye Belediye Başkanı Kadir Kara ile imar çalışanı Sevinç Ayşe Argun ve fenni mesuller Ayhan Gedik ile Haluk Koç hakkında 21'er yıl hapis cezası verildi. Kadir Kara, yargılama sürecinde önce tutuklandı ancak daha sonra tahliye edildi.

Adana'da bir binanın enkazı üzerinde çalışmalara katılan görevlilerAdana'da bir binanın enkazı üzerinde çalışmalara katılan görevliler
Adana'da da çok sayıda bina depremde yıkıldıFotoğraf: Halil Taskin/DW
Hukukçular ne diyor?
Alpargün davasında müşteki avukatlarından ÇHD Deprem Komisyonu Üyesi Ümit Büyükdağ, yargılamaları DW Türkçe'ye değerlendirdi. 6 Şubat depremlerinde yıkımlara; statik hesaplama hataları, zemine göre hesaplama ve imalat yapılmaması, inşaat sırasında binanın statiğini değiştirecek şekilde proje dışına çıkılması, kötü malzeme kullanımı, inşaat tamamlandıktan sonra yapılan ve binaya zarar veren tadilatlar gibi pek çok değişik faktörün neden olduğunu anımsattı.

Bu faktörlerin her bir adımında sorumluluk yüklenen kişi/kişiler değişse de temel nedenin yeterli denetimin olmaması, denetimle görevli kurum ve kuruluşlar ile uygulama sorumlularının görevlerini yerine getirmemeleri olduğunu söyleyen Büyükdağ, "Bir inşaatını her aşamasında görev alan kişiler görevlerinin gereğini tam olarak yerine getirseler binalar can kaybına neden olmadan ayakta kalır ve bu süreçte görevli olan herkes tarafından bilinen bir durum. Bunun aksine davranış sonucu kabullenmek demektir" dedi.

"Sorumlular olası kasttan yargılanmalı"
İddianamelerin bilinçli taksir suçundan hazırlandığını ve yargılamaların da bu suçtan yapıldığını anımsatan Büyükdağ, deprem dosyalarının daha ağır cezayı gerektiren olası kastla öldürme suçundan açılması gerektiğini kaydetti. Büyükdağ, olası kasttan ceza verilen tek dosyanın Alpargün davası olduğuna işaret etti.

Kamu görevlilerinin sorumluluğu
Avukat Büyükdağ, yargılamalarda kamu görevlilerinin sorumluluğunun yeterince üzerinde durulmadığını vurguladı. Kamu görevlileri ile verilen en yüksek cezanın yine Adana'da 10. Ağır Ceza Mahkemesi'nde olduğunu anımsatan Büyükdağ, 2 kamu görevlisinin 22 yıl 6 ay ceza aldığını ve hükümle birlikte tutuklandığını kaydetti.

Büyükdağ, bu davalarda yalnızca belediye görevlilerinin sorumlu olmadığını da kaydetti. 2020-2021 yıllarında Jeoloji Mühendisleri Odası'nın "Fay üzerinde yaşayan kentlerimiz" başlıkla raporunun Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar, ilgili valilikler, belediyeler, milletvekillerine gönderildiğini anımsatan Büyükdağ, "Bu raporlar 6 Şubat'ta yaşanacakları 2 yıl öncesinden bildirmiş ancak hiçbir önlem alınmamış. Bu nedenle salt belediye görevlileri bu can kayıplarının sorumlusu olamaz" dedi.

KAYNAK:DW