İsrail ile ABD 28 Şubat sabahında İran'a karşı ortak saldırı başlattı. Saldırılarda konutu 30 bombayla vurulan İran dini lideri Ali Hamaney'in ölümü İran medyası tarafından da doğrulandı. İşte dünden bugüne yaşananlar...
İran'da dün sabah saatlerinde başlayan saldırılar, ülkenin çeşitli noktalarını hedef aldı. İran yarı resmi Mehr Haber Ajansına göre, Tahran, Elburz, İsfahan, Kirmanşah, Loristan, Huzistan, Kum, İlam ve Sistan-Beluçistan eyaletlerinde çok sayıda patlama meydana geldi. Saldırıya ilişkin ilk açıklamayı İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz yaptı. Katz, "İsrail, kendisine yönelik tehditleri ortadan kaldırmak için İran'a karşı önleyici bir saldırı başlattı" dedi ve “ülke genelinde olağanüstü hal ilan edildiğini” belirtti. İran'dan olası füze saldırılarına hazırlık amacıyla saat 08.14 itibarıyla İsrail genelinde sirenler çalarken tüm cep telefonlarına uyarı alarmı gönderildi.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından İran'a yönelik saldırılara ilişkin görüntülü açıklamada bulundu. "İran'a yönelik büyük bir operasyon başlattık" ifadesini kullanan Trump, saldırının amacına ilişkin şunları söyledi:
"Amacımız, çok sert, korkunç insanlardan oluşan acımasız bir grup olan ve doğrudan ABD'yi, yurt dışındaki üslerimizdeki birliklerimizi ve dünyadaki müttefiklerimizi tehdit eden faaliyetlerde bulunan İran rejiminin tehditlerini ortadan kaldırarak Amerikan halkını savunmaktır."
İran Devrim Muhafızları'na, İran silahlı kuvvetlerine ve polis mensuplarına silah bırakarak tam dokunulmazlık elde etme çağrısında bulunan Trump, İran halkına da, "Özgürlüğünüzün vakti yaklaştı. Sığınakta kalın. Evinizden çıkmayın. Dışarısı çok tehlikeli. İşimizi bitirene kadar her yere bombalar düşecek. Yönetiminizi devralın" diye seslendi. Pentagon operasyonun adını 'Destansı Öfke' (Epic Fury), İsrail ise 'Kükreyen Aslan' (Roaring Lion) olarak belirledi.
Operasyon odası Mar-a-Lago'da kuruldu
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, "Başkan Trump, ulusal güvenlik ekibi üyeleriyle birlikte durumu Mar-a-Lago'dan gece boyunca yakından takip etti. Başkan, Başbakan Netanyahu ile telefonla görüştü” ifadelerini kullandı.
Ayrıca Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun İran’a yönelik saldırılardan önce Kongre’nin üst düzey üyelerini aradığını belirten Leavitt, ABD Kongresi’nde 'Sekizler Grubu' olarak nitelenen üst düzey üyelerden yedisinin bilgilendirildiğini kaydetti.
İran saldırılara misilleme olarak İsrail'i ve Körfez ülkelerindeki ABD üslerini balistik füzeler ve İHA'larla hedef aldı. Bahreyn’in başkenti Manama’da ABD 5. Filosu’nun bulunduğu üs vuruldu. İran Genelkurmay Başkanlığı Sözcüsü Tuğgeneral Ebulfazl Şikarçi, İsrail-ABD saldırılarına yardım eden herhangi bir üssün hedef alınacağını söyledi. İran'ın İsrail ve Körfez ülkelerindeki üslere yönelik misilleme saldırıları gün boyunca sürdü. Bahreyn Uluslararası Havalimanı, Kuveyt Uluslararası Havalimanı ve Dubai Havalimanı da saldırıların hedefi oldu.
Tahran'ın gerçekleştirdiği misillemelerin ardından Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Dubai kentindeki patlamalar sonucu çıkan yangında 4 kişi yaralandı.
Dubai'nin simge yapılarından Burj Al Arab'ın dış cephesinde de yangın çıktı. Dubai Hükümeti Medya Ofisi tarafından yapılan açıklamada, Dubai makamlarının bir İHA'yı etkisiz hale getirdiği, araçtan düşen parçaların otelin dış cephesinde küçük çaplı yangına yol açtığı belirtildi.
Açıklamada, sivil savunma ekiplerinin kısa sürede müdahale ederek yangını kontrol altına aldığı ve olayda herhangi bir yaralanma yaşanmadığı kaydedildi.
İsrail basını: İran gün içinde 200'den fazla füze fırlattı
İsrail'de yayın yapan Kanal 13 televizyonunun haberinde, İran'ın gün içinde İsrail'e fırlattığı 200'den fazla füze nedeniyle ülke genelinde sirenlerin çaldığı ve hava savunma sistemlerinin çalıştığı aktarıldı. İsrail ordusu ise fırlatılan füzelerin hava savunma sistemleri tarafından tespit edilip engellediğini savundu.
İran'ın Tel Aviv'e akşam saatlerinde düzenlediği füze saldırısında Büyük Tel Aviv olarak bilinen Gush Dan bölgesindeki iki binaya doğrudan isabet eden füzenin çevredeki bina ve araçlara da ciddi hasar verdiği basına yansıdı. İsrail basını, İran'ın söz konusu füze saldırısının kamuoyuna yansıyan ilk doğrudan isabet olduğunu belirtti. Saldırıda bir kişi hayatını kaybetti, dört kişi yaralandı.
Tahran'dan açıklama: Bitişi elinizde olmayacak
İran'dan savaşa ilişkin yapılan ilk resmi açıklamada Meclis Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı İbrahim Azizi, "Daha önce uyarmıştık, siz başlattınız ama bitişi sizin elinizde olmayacak" ifadelerini kullandı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de "Netanyahu ve Trump'ın İran'a karşı yürüttüğü savaş sebepsiz, yasa dışı ve gayrimeşrudur. Trump, 'Önce Amerika'yı 'Önce İsrail'e çevirdi; bu da her zaman 'Sonra Amerika' anlamına gelir" açıklamasını yaptı. İran Ordusu Basın Ofisi, 12 İHA'nın hava savunma sistemi tarafından imha edildiğini duyurdu. Devrim Muhafızları'ndan ise, "ABD MST Muharebe Destek Gemisi füzelerle vuruldu" açıklaması geldi.
Üst düzey isimler hedef alındı
İsrail'in Kanal 12 televizyonu, İran'da Tahran yönetimine ait çok sayıda noktanın hedef alındığını ileri sürdü. Kanal 12 televizyonu, bir güvenlik kaynağına dayandırarak, İran'a saldırıların birkaç gün süreceğini aktardı.
İsrail ordusunun gece saatlerinde yaptığı açıklamada ise İran Savunma Bakanı Aziz Nasırzade, Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Komutanı Tümgeneral Muhammed Pakpur, Savunma Konseyi Genel Sekreteri ve İran lideri Ali Hamaney'in Danışmanı Ali Şemhani ile Hatem el-Enbiya (Askeri İstihbarat) Başkanı Salah Asadi'nin öldürüldüğü öne sürüldü.
CENTCOM: 'Rejimin güvenlik aygıtı' hedefte
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a yönelik müdahalede "rejiminin güvenlik aygıtını dağıtmak amacıyla" öncelikli olarak acil tehdit oluşturan yerlere yönelik saldırılar gerçekleştirdiklerini açıkladı. CENTCOM'un açıklamasında, hedefler arasında İslam Devrim Muhafızları Komuta ve Kontrol Tesisleri, İran hava savunma sistemleri, füze ve insansız hava aracı fırlatma rampaları ve askeri havaalanlarının yer aldığı belirtildi.
Açıklamada, ABD ve ortaklarının ilk saldırı dalgasının ardından, CENTCOM güçlerinin yüzlerce İran füzesi ve insansız hava aracı saldırısına karşı başarılı bir şekilde savunma yaptığı öne sürülerek, ABD tarafında herhangi bir kayıp veya yaralanma olmadığı, ABD tesislerine verilen hasarın da minimal düzeyde olduğu ifade edildi. Operasyonun ilk saatlerinde havadan, karadan ve denizden hassas mühimmat fırlatıldığı aktarılan açıklamada, ayrıca, CENTCOM'un ilk kez "Akrep Saldırısı Görev Gücü" adındaki düşük maliyetli tek yönlü saldırı amaçlı silahlı insansız hava araçları (SİHA) kullandığı bilgisi paylaşıldı.
Hamaney ve Pezeşkiyan'a suikast girişimi
İsrail'in İran'a yönelik düzenlediği ilk saldırılarda İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in konutu da hedef alındı. İsrail'in Kanal 12 televizyonu, Hamaney'in yanı sıra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'a da suikast teşebbüsünde bulunulduğunu belirtti. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın oğlu Yusuf Pezeşkiyan babasının suikast girişiminden yara almadan kurtulduğunu duyurdu. İran Dışişleri Bakanı Erakçi, Hamaney ve Pezeşkiyan’ın hayatta olup olmadığı sorusuna, “Evet, benim bildiğim kadarıyla hayattalar” yanıtını verdi.
Hamaney'in konutuna 30 bomba
İsrail basını, İran'a yönelik ABD-İsrail saldırılarının başladığı sırada İran lideri Ali Hamaney'in konutuna 30 bomba atıldığını ileri sürdü. İsrail basınına yansıyan haberde, Hamaney'in, saldırılarda hayatını kaybetmiş olma ihtimalinin büyük olduğu, Hamaney'in askeri sekreterinin ve aile üyelerinin de öldüğü öne sürüldü. ABD’de yayımlanan uydu görüntülerinde, Hamaney’in yerleşkesinde birçok binanın yıkılmış olduğu görüldü.
Kanal 12 televizyonuna konuşan İsrailli üst düzey bir yetkili de "Eğer Hamaney çıkıp canlı yayında açıklama yaparsa, şaşkınlıktan küçük dilimizi yutarız. Değerlendirmelere göre, 'artık aramızda değil', ancak nihai teyidi bekliyoruz" iddiasında bulundu.
Hamaney'in durumuna ilişkin ilk 'resmi' açıklama İsrail Başbakanı Netanyahu'dan geldi. Netanyahu, Hamaney'in Tahran'ın merkezindeki konutunu hedef aldıklarını belirterek "Onun hayatta olmadığına dair birçok işaret var" iddiasında bulundu. Kanal 12 televizyonunun haberinde de Hamaney'in cenazesine ait fotoğrafların Netanyahu'ya ve güvenlik yetkililerine sunulduğu öne sürüldü.
TSİ 21.00 sularında ABD merkezli ABC News kanalına konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bağayi ise İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ve Hamaney’in “güvende ve sağ olduğunu belirtti. Hamaney’in ofisinin halkla ilişkiler sorumlusu, “Düşman psikolojik harbe başvuruyor, hepimiz durumun farkında olmalıyız” derken, yarı resmi Tesnim Haber Ajansı'na konuşan İranlı bir yetkili de, "Ayetullah Hamaney, 12 günlük savaşta olduğu gibi, harekat merkezinde konumlanmış ve savaşın idaresini bizzat komuta etmektedir" ifadelerini kullandı.
Trump: Tarihin en kötü insanlarından biri öldü
Ali Hamaney'in ölmüş olabileceğine dair iddiaların yüksek sesle dillendirmeye başlandığı saatlerde ABD medyasına art arda açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, ilk başta net ifadeler kullanmaktan kaçınsa da NBC News kanalına yaptığı açıklamada, Hamaney'in de öldürüldüğü iddialarına ilişkin, "Bu haberin doğru olduğunu düşünüyoruz" dedi. Trump, saldırılarda, İran'ın karar verme mekanizmalarında yer alan çok sayıda kişinin öldüğünü savundu. İran'da yönetimin düşmesi durumunda yeni liderin kim olacağı sorusuna Trump, "Bilmiyorum ama bir noktada beni arayıp kimi istediğimi soracaklar. Bunu söylerken biraz alay ediyorum" yanıtını verdi. ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye saatiyle gece 00.40 sularında Truth Social hesabından yaptığı açıklama ise, "Tarihin en kötü insanlarından biri olan Hamaney öldü" ifadesini kullandı.
Trump'ın bu açıklamasından saatler sonra İran devlet televizyonu da Hamaney'in ölümünü doğruladı. Hamaney'in kızı, damadı, torunu ve gelinlerinden birinin de saldırıda hayatını kaybettiği belirtildi.
Okul saldırısında 85 öğrenci yaşamını yitirdi
ABD-İsrail saldırısında, Hürmüzgan eyaletine bağlı Minab kentindeki 'Şeceretü’t-Tayyibe Kız İlkokulu' vuruldu. Minab savcılığının açıklamasına göre saldırıda 85 kız öğrenci hayatını kaybetti. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, saldırının İranlıların "tarihsel hafızasından asla silinmeyeceğini" söyledi.
İran’ın Fars eyaletine bağlı Lamerd ilçesi Kaymakamı Ali Alizadeh, kentte bir spor salonu ile iki konuta yönelik gerçekleşen İsrail-ABD saldırısında "en az 15 kişinin hayatını kaybettiğini" açıkladı.
İran Kızılayı: 201 kişi öldü, 747 kişi yaralandı
İran Kızılay Sözcüsü Mücteba Halidi, ABD-İsrail saldırılarında şu ana kadar 201 kişinin hayatını kaybettiğini, 747 kişinin de yaralandığını söyledi.
İranlı yetkili, 220'den fazla Kızılay operasyon ekibinin olay yerinde ve alarm durumunda olduğunu ifade etti.
Hürmüz Boğazı 'fiilen' kapalı
ABD ve İsrail'in saldırıları sonrası İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri kapattığına yönelik iddialara ilişkin henüz resmi bir açıklama bulunmazken, bazı ticari gemilerin U dönüşüne geçtiği görüldü.
Bazı ticari gemiler ise Körfez'de beklemeye geçti. İran basını, gemilerin ve petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişinin durdurulmasıyla boğazın "fiilen" kapatıldığını iddia etti.
Uluslararası medyada bir Avrupa Birliği (AB) yetkilisine dayandırılarak yayımlanan haberlerde, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun Hürmüz Boğazı'nı kullanacak gemilere "Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor" mesajları ilettiği bildirildi.
Şimdi ne olacak?
ABD Başkanı Trump, Axios'a yaptığı açıklamada İran’a yönelik saldırılar konusunda birkaç "çıkış yolu" bulunduğunu belirterek, “Uzun süre devam edip her şeyi devralabilirim ya da 2-3 günde bitirip İranlılar’a 'Yeniden (nükleer ve füze programlarınızı) inşaya başlarsanız birkaç yıl sonra tekrar görüşürüz' diyebilirim" dedi. Trump, "Her halükarda, bu saldırıyı atlatmaları birkaç yıllarını alacak" görüşünü paylaştı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise İran'ın füze üretim kapasitesi ve donanmasının imha edileceğini belirterek, "Başkan Trump'ın tüm hayatı boyunca söylediği gibi İran asla nükleer silaha sahip olamayacak" ifadesini kullandı.
