ABD’li yetkililer, Çin’in yolcu uçağı teknolojilerinde Batı’ya bağımlılığını azaltmak için sistematik sanayi casusluğu yürüttüğünü öne sürdü. FBI soruşturmalarına göre Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı’na bağlı birim, jet motorlarından uçuş sistemlerine kadar kritik teknolojileri hedef aldı

Çin, dünyanın en büyük yolcu havacılığı pazarı olma yolunda ABD ile arasındaki farkı hızla kapatıyor. Buna rağmen Pekin ileri uçak teknolojileri konusunda hala büyük ölçüde ABD ve Avrupa’ya bağımlı durumda. Pekin yönetimi, yaklaşık 20 yıldır yerli üretim ve inovasyonla bu bağımlılığı azaltmaya çalışıyor.

ABD’li yetkililere göre ise bu çabanın önemli bir ayağını fikri mülkiyet hırsızlığı oluşturuyor. Washington, Çin’in gelişmiş havacılık teknolojilerini elde etmek için kapsamlı bir istihbarat operasyonu yürüttüğünü savunuyor. Çin Dışişleri Bakanlığı ise iddiaların “tamamen uydurma” olduğunu açıkladı.

ABD makamlarına göre bu operasyonların merkezinde, Çin’in Devlet Güvenlik Bakanlığı (MSS) bulunuyor. Dünyanın en büyük istihbarat teşkilatlarından biri olduğu belirtilen MSS’nin personel sayısının yüz binleri bulduğu, bunun FBI ve CIA’nin toplamından fazla olduğu tahmin ediliyor.

Bloomberg’in haberine göre FBI’ın yürüttüğü kapsamlı soruşturma, MSS bünyesindeki “Altıncı Büro” olarak bilinen özel bir birime odaklanıyor.

İddiaya göre bu birim, Çin’in ticari uçak üretme hedefi doğrultusunda gerekli teknik sırları parça parça ele geçirmekle görevlendirildi.

Hedef alınan kritik teknolojiler
ABD’li yetkililere göre Çin’in sanayi casusluğu faaliyetleri, modern yolcu uçaklarının tüm tedarik zincirini kapsıyor. Hedef alınan alanlar arasında küçük ama hayati bileşenlerden, dünyanın en karmaşık makineleri arasında gösterilen jet motorlarına kadar birçok sistem bulunuyor.

Yardımcı güç üniteleri (APU)
Uçağın kuyruk bölümünde yer alan bu küçük motorlar, uçak yerdeyken elektrik enerjisi sağlıyor. FBI’ın elde ettiği delillere göre Arizona merkezli Honeywell International Inc.’te çalışan bir mühendis, yaklaşık 20 yıl boyunca Çin’e defalarca seyahat ederek mühendislik tasarımları da dahil olmak üzere gizli bilgileri Çin makamlarına aktardı.

Uçak gövdesi ve C919 projesi
Çinli devlet şirketi Commercial Aircraft Corp. of China (COMAC), 2023’te iç hat uçuşlarına başlayan C919 modeliyle Boeing ve Airbus’ın oluşturduğu küresel ikili hakimiyeti kırmayı hedefliyor. Şirket, Avrupa’da uçuş sertifikası almak için de başvuruda bulundu.

Bloomberg’in araştırmalarında, Çin’in Batılı rakipleri geride bırakma çabasında rol oynayan casuslar ve istihbarat görevlileri tespit edildiği öne sürüldü.

Yüksek kaldırma sistemleri (Flap kontrol sistemleri)
Kanatlara entegre edilen bu sistemler, kalkış sırasında uçağın yükselme açısını düzenleyen flap mekanizmalarını kontrol ediyor. FBI verilerine göre bu alanda uzmanlaşmış bir İngiliz mühendis, Çinli ajanların bilgi edinme girişimlerinin hedefi oldu.

Ateşleyiciler ve bujiler
Havacılık güvenlik sistemlerinde kullanılan bu cihazlar; yangın söndürücülerin devreye girmesi, tahliye kaydıraklarının şişirilmesi ve acil durum motor testleri gibi kritik işlevleri yerine getiriyor. FBI’a göre Çin bağlantılı siber saldırıların hedefleri arasında bu alanda üretim yapan Pacific Scientific Energetic Materials da yer aldı.

Sıcaklık, basınç ve akış sensörleri
Uçak genelinde konumlandırılan bu sensörler, sistemlerin tehlikeli seviyelere ulaşıp ulaşmadığını izliyor. FBI belgeleri ve özel sektör siber güvenlik raporlarına göre Pennsylvania merkezli Ametek Inc. de Çin kaynaklı siber faaliyetlerin hedeflerinden biri oldu.

Navigasyon ve irtifa sistemleri
Uçağın koordinatlarını, hızını, irtifasını ve diğer kritik uçuş verilerini belirleyen sistemler de hedef listesinde yer aldı. FBI verilerine göre bu alanda uzman bir Boeing mühendisi Çin’in ilgi odağı oldu.

Jet motorları: En kritik hedef
ABD ve Avrupa’nın küresel üstünlüğe sahip olduğu jet motoru teknolojisi, en değerli hedefler arasında gösteriliyor. FBI soruşturması kapsamında Çinli ajanların General Electric ve Fransa merkezli Safran gibi şirketleri hedef aldığına dair deliller ortaya konduğu belirtildi.

Küresel rekabette sertleşen mücadele
ABD’li yetkililer, Çin’in ticari havacılıkta Batı’ya bağımlılığını sona erdirmek için agresif bir strateji izlediğini savunurken, Pekin yönetimi tüm suçlamaları reddediyor. Uzmanlara göre, küresel havacılık sektöründeki teknoloji yarışı önümüzdeki yıllarda daha da sertleşebilir.

Kaynak: Gazete Oksijen