Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar, 9 Kasım Pazartesi günü yapılması planlanan üçlü görüşme öncesinde taraflara önemli mesajlar verdi. Holguin, güven artırıcı önlemler konusunda ilerleme sağlanamaması halinde BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’e sunacağı raporda herhangi bir gelişme yaşanmadığını bildireceğini söyledi.

ANKA Haber Ajansı’na konuşan Holguin, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis ile gerçekleştirilmesi planlanan görüşmeden somut sonuçlar beklediğini belirtti.

Dört yeni geçiş noktası ve mayın temizliği masada

Holguin’in taraflara sunduğu güven artırıcı önlemler paketi, dört yeni geçiş noktasının açılmasını ve Derinya bölgesindeki 10 numaralı BM kontrol noktası yakınlarında her iki tarafta 70’er bin metrekarelik mayınlı alanın temizlenmesini içeriyor.

Pakette Haspolat, Kiracıköy-Gaziler-Eğlence, Akıncılar-Limya ve Kambo-Gemikonağı güzergâhları bulunuyor.

Holguin, Erenköy yerine Kambo seçeneğinin gündeme alınmasının uzlaşmaya katkı sağlamasını umduğunu ifade etti.

Mayın temizliğinin daha geniş kapsamlı yapılmasını isteyen Türk tarafının yaklaşımına ilişkin de değerlendirmede bulunan Holguin, çalışmaların belirli bir noktadan başlatılması gerektiğini belirtti.

Nihai hedefin Kıbrıs’ın tamamen mayınlardan arındırılması olduğunu vurgulayan Holguin, daha kapsamlı bir anlaşma beklentisinin ilk adımların atılmasını geciktirmemesi gerektiğini savundu.

“Hiçbir şey olmadı” raporu uyarısı

Görev süresinin sonuna yaklaşan Holguin, pazartesi günü yapılması planlanan görüşmenin Kıbrıs müzakere sürecinin geleceği açısından önem taşıdığını söyledi.

Güven artırıcı önlemlerde ilerleme kaydedilememesi durumunda Genel Sekreter’e sunacağı raporun “Hiçbir şey olmadı” şeklinde olacağını belirten Holguin, olumlu gelişmeler yaşanması halinde diplomatik çabaların yeni BM Genel Sekreteri döneminde de sürdürülebileceğine işaret etti.

Siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlık tartışması

Holguin, siyasi eşitlik konusunda daha önce uzlaşı sağlandığını ifade ederek dönüşümlü başkanlığın da siyasi eşitliğin bir parçası olduğunu söyledi.

Ancak Kıbrıslı Rum liderden dönüşümlü başkanlığı resmi müzakereler başlamadan açık biçimde teyit etmesini istemenin zor olduğunu belirtti.

Bu konudaki ayrıntıların müzakere masasında görüşülmesi gerektiğini savunan Holguin, geçmiş görüşmelerde dönüşümlü başkanlığın güvenlik ve asker konularıyla ilişkilendirilmesinin Kıbrıslı Rum tarafında kaygılara neden olduğunu aktardı.

Erhürman’a somut öneri çağrısı

Holguin, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın müzakere yöntemine ilişkin dört maddelik yaklaşımını daha somut önerilerle ortaya koyması gerektiğini ifade etti.

Erhürman’ın, müzakerelerin belirli bir takvim içerisinde yürütülmesi ve Kıbrıs Türk tarafının sorumluluğu olmadan sonuçsuz kalması halinde mevcut statükoya otomatik dönüş yaşanmaması yönündeki taleplerine değinen Holguin, böyle bir durumda uygulanabilecek adımların netleştirilmesini istedi.

Doğrudan ticaret, doğrudan uçuşlar ve doğrudan temasların olası seçenekler arasında değerlendirilebileceğini söyleyen Holguin, özellikle Avrupa Birliği ile doğrudan ticaret konusunda AB’nin sürece katılımının gerekli olduğunu belirtti.

Maraş’ın BM yönetimine geçmesi önerisi

Holguin, Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis’in Maraş’ın Kıbrıslı Rumların yerleşimine açılması ve geçici olarak BM yönetimine bırakılması yönündeki önerisini de değerlendirdi.

Maraş’ın BM yönetimine geçmesinin önemli miktarda finansman, personel ve lojistik kapasite gerektireceğini belirten Holguin, BM’nin mevcut imkânlarının bu ölçekte bir sorumluluğu üstlenmek için yeterli olmadığını ifade etti.

Tarafların anlaşması halinde gerekli kaynakların sağlanması amacıyla BM Güvenlik Konseyi’ne başvurulabileceğini kaydetti.

Gözler 9 Kasım’daki üçlü görüşmede

Holguin, güven artırıcı önlemlerde anlaşma sağlanması halinde BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile liderlerin 2+1 formatında bir araya gelmesinin gündeme gelebileceğini belirtti.

Bunun ardından Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık’ın da katılımıyla 5+1 formatında toplantı yapılması ihtimali bulunuyor.

Garantör ülkelerin liderler arasında varılacak uzlaşıyı desteklemesi gerektiğini vurgulayan Holguin, iki toplumlu teknik komitelerin ve gençlerin ortak çalışmalarının da toplumlar arasında iletişim kurulmasına katkı sağladığını ifade etti.

9 Kasım Pazartesi günü gerçekleştirilmesi planlanan üçlü görüşmede, güven artırıcı önlemler ve müzakere sürecinin geleceğine ilişkin atılabilecek adımların ele alınması bekleniyor.