Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın müzakerelerin yeniden başlaması için ortaya koyduğu dört maddelik yaklaşımı eleştirdi. Holguin, kapsamlı görüşmelerin ön koşul olmadan başlaması gerektiğini savunurken, dönüşümlü başkanlık konusunun müzakerelerde ilk gündem maddesi olarak ele alınmasını önerdi.
Cyprus Mail gazetesine açıklamalarda bulunan Holguin, yaklaşık on yıldır devam eden müzakere çıkmazının aşılabilmesi için tarafların öncelikle görüşme masasına dönmesi gerektiğini belirtti.
“Dönüşümlü başkanlık ilk gündem maddesi olabilir”
Holguin, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis’in, çözüm sonrasında uygulanabilecek dönüşümlü başkanlık sistemini müzakerelerin başlangıcında ele alabileceğini söyledi.
Kıbrıs Türk tarafının dönüşümlü başkanlık ilkesinin müzakereler başlamadan kabul edilmesini istediğini, Kıbrıs Rum tarafının ise konunun müzakere masasında karara bağlanmasını savunduğunu hatırlatan Holguin, bu farklılığın aşılması için yeni bir yöntem önerdi.
Müzakerelerin ön koşulsuz başlatılabileceğini ancak dönüşümlü başkanlığın ilk gündem maddesi olması konusunda uzlaşılabileceğini ifade eden Holguin, bu başlıkta anlaşmaya varılamaması halinde görüşmelerin sona erdirilebileceğini belirtti.
Böylece tarafların aylarca müzakere yürüttükten sonra temel bir anlaşmazlıkla karşılaşmasının önlenebileceğini savundu.
Holguin, söz konusu öneriyi henüz liderlere iletmediğini ancak 9 Kasım Pazartesi günü yapılması planlanan üçlü görüşmede gündeme getirebileceğini kaydetti.
Erhürman’ın dört maddelik yaklaşımına eleştiri
Holguin, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın müzakerelerin başlaması için ortaya koyduğu dört maddelik önerinin gerçek anlamda bir müzakere yöntemi oluşturmadığını ileri sürdü.
Erhürman’ın yaklaşımına ilişkin “Tufan’ın metodoloji dediği şey metodoloji değil” ifadesini kullanan Holguin, bir müzakere yönteminin zaman çizelgesini, görüşme gündemini, izlenecek usulleri ve süreçte tıkanıklık yaşanması halinde atılacak adımları içermesi gerektiğini söyledi.
Holguin, güven artırıcı önlemlerde ilerleme sağlanmasının ardından tarafların müzakerelerin nasıl yürütüleceğine ilişkin somut bir çerçeve hazırlaması gerektiğini vurguladı.
Hristodulidis’in 19 maddelik önerisini de eleştirdi
Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis’in kamuoyuna açıkladığı 19 maddelik öneriye de değinen Holguin, kendisine bu önerileri içeren yazılı bir belgenin sunulmadığını belirtti.
Hristodulidis’in farklı konularda çeşitli fikirler ortaya koyduğunu ancak bunların tamamının güven artırıcı önlem olarak değerlendirilemeyeceğini savundu.
İki toplumlu teknik komitelerin faaliyetleri, gençlik ve kültürel miras alanındaki çalışmalar, Pile Festivali ve Lefkoşa belediye başkanları arasındaki temasları örnek gösteren Holguin, bunların somut güven artırıcı önlemler kapsamında değerlendirilmesine karşı çıktı.
Holguin, gerçek güven artırıcı önlemlerin yeni geçiş noktalarının açılması veya ortak projelerin uygulanması gibi doğrudan sonuçlar üretmesi gerektiğini ifade etti.
“Önce daha önce alınan kararlar uygulanmalı”
Mart 2025’te Cenevre’de gerçekleştirilen genişletilmiş toplantıda dört yeni geçiş noktası, güneş enerjisi santrali, çevre projeleri, kültürel miras, gençlik çalışmaları, sivil toplumun katılımı ve mayın temizliği konularında uzlaşı sağlandığını hatırlatan Holguin, bu kararların uygulanmasının öncelikli olması gerektiğini söyledi.
Hristodulidis’in yeni önerilerinin olumlu olabileceğini belirten Holguin, öncelikle daha önce üzerinde anlaşmaya varılan konuların tamamlanması gerektiğini kaydetti.
“Başarısız bir toplantı tarafları daha fazla uzaklaştırabilir”
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in yeterli hazırlık yapılmadan yeni bir 5+1 toplantısı düzenlemek istemediğini belirten Holguin, geçmişte başarısızlıkla sonuçlanan görüşmelerin taraflar arasındaki ayrılıkları derinleştirdiğini savundu.
New York’ta gerçekleştirilen önceki genişletilmiş toplantıyı örnek gösteren Holguin, bu toplantının tarafları birbirinden uzaklaştırdığını ve yeniden temas kurulmasını zorlaştırdığını ifade etti.
Bu nedenle 9 Kasım’daki üçlü görüşmede yeni geçiş noktaları ve diğer güven artırıcı önlemler konusunda anlaşma sağlanmasının önemli bir gelişme olacağını belirtti.
“Kıbrıs’taki liderler için zamanın önemi yok gibi”
Cenevre’de alınan kararların uygulanmasında yeterli ilerleme sağlanamadığını ifade eden Holguin, geçen süreye rağmen somut sonuçların sınırlı kalmasını eleştirdi.
Liderlerin zaman konusunda yeterince hassas davranmadıkları izlenimine sahip olduğunu belirten Holguin, güven artırıcı önlemlerin hayata geçirilmesi için daha fazla siyasi iradeye ihtiyaç bulunduğunu söyledi.
Gelecek yıl yaşanabilecek seçim süreçlerinin de müzakereleri zorlaştırabileceğine dikkat çekti.
BM’nin yeni girişimi belirsiz
Holguin, mevcut diplomatik girişimin başarısız olması halinde BM’nin Kıbrıs konusunda yeniden aynı kapsamda bir çalışma başlatıp başlatmayacağının belirsiz olduğunu ifade etti.
Yıllardır devam eden çözüm çabalarına rağmen sonuç alınamamasının yeni girişimler açısından soru işaretleri yarattığını belirten Holguin, pazartesi günü sağlanabilecek bir uzlaşının sürecin devamlılığı açısından önemli olduğunu vurguladı.
Güven artırıcı önlemlerde anlaşmaya varılması halinde Guterres’in görev süresi sona ermeden önce yeni bir genişletilmiş toplantının gündeme gelebileceğini belirten Holguin, bunun için önceden uzlaşılmış somut konulara ihtiyaç olduğunu söyledi.
Toplantının düzenlenip düzenlenmeyeceğine BM Genel Sekreteri’nin karar vereceğini, sürecin yeni Genel Sekreter dönemine de bırakılabileceğini aktardı.
Yakınlaşmalar belgesi müzakereler başlayınca sunulacak
Holguin, geçmiş müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaları içeren yeni bir belgenin hazırlandığını ancak taraflara henüz verilmediğini de açıkladı.
2013 yılında eski BM Kıbrıs Özel Danışmanı Alexander Downer tarafından hazırlanan yakınlaşmalar belgesinin müzakereler başlamadan paylaşılmasının taraflar arasında anlaşmazlıklara yol açtığını hatırlattı.
Aynı sorunların yeniden yaşanmaması için yeni belgenin müzakereler başladığında kullanılmasının planlandığını belirtti.
Garantör ülkelerin rolüne dikkat çekti
Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık’ın Kıbrıs müzakere sürecindeki rolünü de değerlendiren Holguin, garantör ülkelerin liderlerin üzerinde uzlaşacağı kararları desteklemesi gerektiğini söyledi.
Bölgesel gelişmelerin diplomatik ortamı geçmişe göre daha karmaşık hale getirdiğini ifade eden Holguin, Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkilerin daha yakın olduğu bir ortamda çözüm çabalarının daha kolay ilerleyebileceğini savundu.
Holguin, 9 Kasım Pazartesi günü yapılması planlanan görüşmeden somut sonuç çıkmasının, Kıbrıs müzakere sürecinin geleceği açısından bel
